Sprawdzanie rur przed montażem - powierzchnia czołowa bosego końca rury kielichowej

Podczas sprawdzania rur przed montażem rurociągu, inspektor nadzoru postawił zarzut, że powierzchnia czołowa bosego końca rur kielichowych nie jest idealnie gładka (rury z systemem połączeń C - uszczelka poliuretanowa)

Norma dla rur kamionkowych PN-EN 295-1 stawia takie wymagania dla produktu, których celem jest zapewnienie niczym niezakłóconego, swobodnego, grawitacyjnego przepływu ścieków w skonstruowanym z tych rur rurociągu. Część wymagań jest bezdyskusyjna i nie ma od nich żadnych odstępstw. Istnieją jednakże takie wymagania, które nie mają istotnego wpływu na przepływ ścieków –  w takich przypadkach norma dopuszcza pewne, ściśle co do wartości określone odstępstwa.

Powierzchnie czołowe (bosego końca oraz dna kielicha)

Powierzchnie czołowe bosego końca oraz dna kielicha nie powinny się stykać  (przylegać ściśle do siebie) po połączeniu rur. Uszczelki poliuretanowe (na bosym końcu i wewnątrz kielicha) są tak skonstruowane w swoim kształcie, aby nie dopuścić do takiego przypadku. Widać to zawsze na filmie z kamerowania wewnętrznej powierzchni rurociągu. Zawsze między tymi płaszczyznami istnieje pewien odstęp, czasami mały lub dużo większy (zwłaszcza przy większych średnicach). Producenci podają średni odstęp rzędu 10 mm (patrz załącznik „połączenie 1 cm”)

Odstęp ten jest niezbędny aby zapewnić spełnienie jednego z  najważniejszych wymogów normy „Odchylenie kątowe” (PN-EN 295-1 rozdz. 3.3) 

Pod wpływem ruchów gruntu,  spowodowanych chociażby  zmiennym poziomem wody gruntowej czy zmiennym obciążeniem dynamicznym od pojazdów, rurociąg zawsze „pracuje” – jest elastyczny. Tą elastyczność zapewnia specjalne połączenie, które odchylone od współosiowości (o wartość podaną w normie) jest jeszcze całkowicie szczelne. Jest to właśnie wymóg „odchylenia kątowego”.  Rury o których mówimy, są to rury o połączeniu w systemie C (PN-EN 295 rozdz. 3.6 str. 13). 

Gdyby istniało wymaganie, aby te płaszczyzny do siebie ściśle przylegały, to musiałyby być idealnie równe (płaskie). Ale wtedy nie istniałaby możliwość odchylenia rur na połączeniu od współosiowości, czyli zapewnienia wymagania normy „odchylenie kątowe”.

Konieczność istnienia tego odstępu jest wyraźnie podana w PN-EN 295-3 „Metody badań” w rozdz. 18.2 „Połączyć głęboko rury……następnie rozdzielić na osi wzdłużnej…Odstęp miedzy rurami ma wynosić 5 mm dla rur o DN poniżej 300. Dla rur o DN 300 i większych, odstęp jest niezbędny w celu uzyskania odchylenia podanego w tablicy 9 część 1 (PN-EN 295-1)”.

Wynika z powyższego, że ewentualne nierówności powierzchni czołowej bosego końca rury nie mają absolutnie żadnego wpływu na niezakłócony przepływ ścieków, ani na prawidłowy montaż rurociągu. Omawiana powierzchnia czołowa bosego końca wręcz nie ma prawa ściśle przylegać do żadnej innej powierzchni (powierzchni dna kielicha) i nie musi być idealnie równa (płaska, gładka).

Wyprzedzająco zaznaczam, że podobna sytuacja odnośnie bosego końca rury, związana z koniecznością istnienia odstępu między powierzchniami , występuje w wymaganiu (i odstępstwach od niego) „prostopadłość końców rury” (PN-EN 295-1 rozdz. 2.4 oraz PN-EN 295-3 rozdz. 2

mgr  inż. Piotr Leśniański