Aprobata IBDiM dla rur kamionkowych – czy istnieje wymóg jej posiadania ?

Moim zdaniem, Zamawiający (inwestor) nie ma prawa wymagać, aby rury i kształtki kamionkowe do rurociągów kanalizacyjnych, lokalizowanych w pasie drogowym, posiadały aprobatę techniczną IBDiM.

Uzasadnienie  prawne:

W Polsce jedynym dokumentem dopuszczającym wyrób do stosowania w budownictwie, jest Krajowa Deklaracja Zgodności na zgodność z Polską  Normą (albo aprobatą techniczną, jeżeli normy na dany wyrób nie ma) + znak CE albo znak budowlany. (Ustawa z 16 kwietnia 2004  o wyrobach budowlanych  Rozdz. 2)

Żądanie  Zamawiającego, aby materiały  przeznaczone do budowy kanalizacji posiadały dodatkowe dokumenty, które nie są  wymagane prawnie, a które posiada tylko jeden producent, jest jednoznacznym  wskazaniem na tego producenta, nawet,  jeżeli nie jest on wymieniony z nazwy.

Aprobatę IBDiM, która nie jest obligatoryjnym dokumentem dopuszczającym rury kamionkowe do stosowania w budownictwie, posiada tylko producent Keramo-Steinzeug.  Wymóg posiadania tej aprobaty jednoznacznie wskazuje rury i kształtki kamionkowe produkcji Keramo-Steinzeug, eliminując innych producentów tego wyrobu, mimo, że ich produkcja jest zgodna z polską/europejską  normą PN-EN 295 oraz posiadają znak CE.

Jest to zasadnicze złamanie przez Zamawiającego  zasady uczciwej konkurencji poprzez naruszenie przepisów PZP (Prawo Zamówień Publicznych):  Art.7 ust.1;  Art.29 ust. 2 i 3 oraz Dyrektywy Unii Europejskiej nr 93/36EWG, Art. 8(6), regulującej procedury udzielania zamówień publicznych, która została włączona do polskiego prawa narodowego i stanowi, że:  „Państwa członkowskie zakażą wprowadzania do dokumentacji, dotyczącej zamówienia publicznego na konkretne dostawy, takich specyfikacji technicznych, które odnosząc się do produktów określonej produkcji, pochodzenia lub produkowanych w określony sposób, skutkują uprzywilejowaniem lub eliminacją pewnych dostawców lub pewnych produktów – chyba, że jest to uzasadnione przedmiotem zamówienia”.

 Art. 8(6) stanowi, że: „zabronione jest wskazywanie znaków towarowych, patentów, typów, jak również określonego pochodzenia lub określonej produkcji”.   

Konsekwencje za naruszenie przepisów ustawy PZP są określone w Art. 200 ust. 2.1 i 2.2 ustawy, a w przypadku gdzie występują dotacje ze środków unijnych mogą być dalej idące.

Uzasadnienie techniczne:

Rurociąg podziemny jest konstrukcją, a każda konstrukcja musi być obliczona na wytrzymałość.  W tym celu wykonuje się obliczenia statyczne (wytrzymałościowe) określające warunki techniczne budowy. Określa się poprzez obliczenia odpowiednie materiały (w naszym przypadku  odpowiedni typ rur kamionkowych i ich parametry techniczne) i odpowiednie zabezpieczenie budowli podziemnej (rurociągu) uwzględniające nawet ekstremalne siły jakie na tą konstrukcję będą działały.

Norma PN-EN 295 z góry przewiduje, że takie obliczenia muszą być zrobione (na obciążenia statyczne od gruntu i dynamiczne od pojazdów) i stawia odnośnie tego szereg wymagań, które rury kamionkowe muszą spełniać. Są to wytrzymałość na zgniatanie (rozdz. 2.9 normy PN-EN 295-1), wytrzymałość na moment zginający  (rozdz. 2.11), wytrzymałość na zmęczenie pod obciążeniem zmiennym  (rozdz. 2.13)(tu w grę wchodzi obciążenie od zmiennego ruchu ulicznego), a nawet odchylenia kątowe (rozdz. 3.3), które mogą wystąpić zwłaszcza przy zmiennym obciążeniu.

Wiadome jest, że rurociągi medialne (wodociągi, kanalizacja a nawet gazociągi) powszechnie układane są pod ciągami komunikacyjnymi lub wzdłuż nich, gdyż jest to najwłaściwsze miejsce do ich zabudowy, zwłaszcza w miastach. Po prostu nie ma dla nich innego miejsca, trudno je przecież prowadzić pod zabudowaniami. Chodzi także o łatwość dostępu np. w czasie awarii lub remontów.

Norma dotycząca rur kamionkowych PN-EN 295, określająca wymagania dla rur i kształtek, ma już na uwadze miejsce gdzie te produkty zostaną zabudowane (ciągi komunikacyjne). Wynika z tego, że żadne inne dokumenty ( typu aprobata IBDiM) absolutnie nie są potrzebne.

Wnioski:

Aprobata techniczna IBDiM dla rur kamionkowych Keramo-Steinzeug jest dokumentem całkowicie zbędnym.  Jest to tylko i wyłącznie chwyt marketingowy. Służy ona  do eliminacji rur kamionkowych innych producentów, poprzez  stawianie wymogu jej posiadania przez Zamawiającego (przeważnie nieświadomego lub sugestywnie wprowadzonego w błąd).  

Jedynym warunkiem zastosowania rur kamionkowych danego producenta jest wyłącznie zgodność jego wyrobów z Polską Normą PN-EN 295.

Ustawa Prawo Zamówień Publicznych  Art. 30 ust 1:

„Zamawiający opisuje przedmiot zamówienia za pomocą cech technicznych i jakościowych, z zachowaniem Polskich Norm przenoszących normy europejskie lub norm innych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego przenoszących te normy.

Jasno wynika z powyższego, że stawianie przez Zamawiającego wymogów posiadania dodatkowych dokumentów dla wyrobów  produkowanych zgodnie z Polską Normą jest niedopuszczalne.

mgr inż. Piotr Leśniański